فاکتورهای ژنتیکی ،شیوه ی زندگی ،و بسیاری از مسائل دیگر در ایجاد و تشدید این تغییرات دخالت دارند. پوستهای ظریف حساسیت بیشتری به این تغییرات دارند و خصوصانور خورشید بیشتر از معمول در اینها اثر گذار خواهد بود.

توجه داشته باشیدکه:، نور خورشید بسیار ارزشمند و مفید است اما قرارگرفتن در معرض آن برای مدت زیاد باعث چرمی شدن وکاهش خاصیت الاستیکی پوست خواهد شد .

همچنین سیگار با ایجاد رادیکالهای آزاد اثرات مضری بر پوست دارد و سرعت پیر شدن آن را افزایش میدهد. آلودگی هوا نیزبا ایجادرادیکالهای آزاد بر پوست اثر کرده و پیر شدن آن را سریعتر میکند.کاهش سریع وزن میتواند با کاهش سریع چربی زیر جلدی موجب افزایش چین و چروکهای پوستی شود.فشارهای عصبی مداوم هم مشخصا با پیر شدن پوست مرتبط است.

نکته مهم: گر چه پیر شدن پوست امری اجتناب ناپذیر است ، اما برخی مراقبتها میتوانند سرعت این تغییرات را کاهش دهند.

روزانه صورت خود را با صابونهای ملایم و نرم کننده بشوئید ، از قرار گرفتن در معرض نور خورشید خودداری کنید و از کرمهای ضد آفتاب استفاده نمائید.

سبزیجات تازه ، میوه جات و دانه های گیاهی را به مقدار بیشتری استفاده کنید. ورزش روزانه را بهمراه ورزشهای مخصوص صورت فراموش نکنید تا تونیسیته ی عضلانی را به آن باز گردانید.از کشیدن سیگار خودداری کنید.

● بهداشت و مراقبت از پوست خشک

پوست خشک، حساس ترین پوست است و در اثر سرما، خشکی، گرما و صابونهای معمولی دچار پوسته پوسته شدن، قرمزی یا خارش می شود. کسانی که پوست خشک دارند باید توصیه های بهداشتی را جدی بگیرند وگرنه خیلی زود دچار چروک و پیری پوست می شوند.

افرادی که پوست خشک دارند در اثر روزهای سرد زمستان دچار خشک و ترک خوردگی پوست می شوند، پس حتماً باید در فصول سرد سال، از کرم های محافظ که پزشک تجویز می کند، استفاده کنند.

اگر پوست شما خشک است، هر روز صبح هنگام برخاستن از خواب، دست و صورت خود را با آب سرد بشویید ولی نباید پوست خود را ماساژ دهید. هرگز نباید برای شست وشو از صابونهای معمولی استفاده کنید چون این صابونها بقایای چربی پوست را نیز می شویند و خشکی آن را تشدید می کنند بنابراین باید از صابونهای خنثی یا اسیدی که مخصوص پوست خشک هستند، استفاده کرد. این افراد باید در شش روز از هفته، هنگام عصر، پوست خود را با شیر پاک کن تمیز کنند.

فرقی نمی کند شیرپاک کن از نوع مصنوعی باشد یا طبیعی (روغن بادام شیرین یا عصاره خیار) ولی اگر شیرپاک کن را از داروخانه تهیه می کنید به پزشک داروخانه بگویید پوست شما خشک است تا شیرپاک کن مناسب به شما بدهد.

حتی المقدور از شیرپاک کن های عطری بپرهیزید چون عطرها به سرعت از سطح پوست تبخیر می شوند و پوست را خشک تر می کنند و ممکن است مشکل پوست شما تشدید شود. پس از مصرف شیر پاک کن، صورت خود را با آب گرم بشویید.

شب ها حتی المقدور از مصرف هر گونه ماده درمانی یا تقویتی روی صورت خودداری کنید تا پوست استراحت کند و منافذ تنفسی آن باز بماند ولی پوست دست های خود را باگلیسرین یا روغن بادام شیرین، چرب کنید.

اگر در طول روز پوست شما دچار ترک خوردگی یا پوسته پوسته شدن می شود، به پزشک مراجعه کنید تا یک کرم چرب مناسب برای شما تجویز کند. هیچگاه کرم های مختلف را که اثرآنها را نمی دانید، بر پوست خود نمالید. هر چند گاه یک بار از ماسک های زیبایی (ماسک میوه) استفاده کنید و توجه داشته باشید مصرف آب زیاد، خشکی پوست را بهتر نمی کند. خوردن چربی نیز تأثیری بر آن ندارد.

بهترین ماسک های طبیعی برای پوست های خشک عبارتند از ماسک لیموترش با زرده تخم مرغ و روغن، ماسک هلو و ماسک زرده تخم مرغ.

● مراقبت از پوست مختلط

پوست افراد دارای پوست مختلط، در برخی نقاط بدن خشک و در برخی نقاط دیگر چرب است، بنابراین باید نکات مربوط به بهداشت و مراقبت پوست خشک و چرب را در نواحی خشک و چرب بدن رعایت کنند.

اکثر این افراد در گونه ها و پشت دست های خود دارای پوست خشک و در پیشانی، بینی و چانه دارای پوست چرب هستند و لذا اگر مواد و صابون های مربوط به پوست چرب را در نواحی خشک (گونه ها) مصرف کنند، دچار سرخی، خشکی و ترک خوردگی این نقاط می شوند.

● عوارض مواد آرایشی و حساسیت های پوستی

ازجمله مواد آرایشی که به طور رایج مورد مصرف بانوان قرار می گیرد، پودر، کرم، روژ، عطر، ریمل، سایه و لاک است. پودرها تقریباً فاقد چربی و بسیار خشک هستند لذا مصرف آنها برای کسانی که پوست خشک دارند، مناسب نیست مگر آن که پیش از مالیدن پودر، سطح پوست را به وسیله یک کرم بپوشانند.

اما پودرها به سبب خشک بودن خود برای زیبایی پوست موجب کاهش اثرات محیطی از قبیل تغییرات دما، تابش آفتاب و باد. روی پوست می شود و از آن محافظت می کنند. مصرف پودر مناسب در نواحی عرق سوز شده می تواند مفید باشد چون پودر، عرق را جذب می کند و مانع از تأثیر سوء آن برپوست می شود.

مصرف بیش از اندازه هر یک از مواد آرایشی برای پوست مفید نیست. حتی هیچ یک از داروهای پوستی فاقد عوارضی جانبی نیستند.

بنابراین باید مصرف مواد دارویی یا آرایشی برای پوست حتی المقدور، کم و در حد لزوم باشد. یکی از عوارض این مواد، پیری زودرس و ایجاد چین و چروک است. عارضه دیگر، تغییر رنگ پوست است که می تواند منتشر و یا به صورت لکه ای باشد.

ولی شاید شایع ترین عارضه مواد آرایشی یا دارویی در پوست، تحریک و حساسیت پوست باشد. ریمل، سرمه و سایه چشم می تواند موجب حساسیت شود.

مراقبت از پوست، جهت سلامتی طولانی مدت آن ضروری است. ظاهر مناسب فیزیکی در موقعیت اجتماعی مؤثر بوده و به عنوان یک ارزش اقتصادی پذیرفته شده است. ظاهر مناسب پوست، نقش مهمی در اعتماد به نفس و همین طرو در سلامت روانی و فیزیکی ایفا می نماید.

مراقبت از پوست در تمامی سنین چه افراد جوان و چه مسن در حال افزایش است. همچنین آگاهی مصرف کنندگان از محصول های بهداشتی و آرایشی پوست منجر به افزایش انتظارها از این محصول ها گردیده است. تبلیغ ها نیز به این مسأله دامن می زنند.
با توجه به افزایش اطلاع مصرف کنندگان، تأکید بر آرایش و پوشاندن عوارض پوستی به سمت درمان و سلامت تغییر نموده است و مراقبت از پوست، بخشی از مراقبت های بهداشتی جهت حفظ سلامت بدن محسوب می گردد.

روش های مناسب برای مراقبت روزانه ی پوست:

۱. انتخاب:

انتخاب ترکیب های مناسب با توجه به نوع پوست و سن افراد مهم بوده و می بایست این ترکیب ها با پوست فرد، سازگار باشد. همه ی ما یک نوع پوست نداریم. بنابراین همه ی ما به یک نوع مراقبت نیاز نداریم.

۲. پاک کردن:

برداشتن آلودگی ها، مواد آرایشی و سلول های مرده از سطح پوست، جزو اعمال روزانه مراقبت از پوست بوده و اولین گام جهت شفاف کردن علت این مسأله این تفکر غلط است که پوست آنها چرب بوده و یا در آب و هوای مرطوب زندگی می کنند، اما باید دانست که همه ی پوست ها به مرطوب کننده ی مناسب نیاز دارد.

امروزه آنتی اکسیدان ها (مثل ویتامین C و E) به مرطوب کننده ها اضافه می شود.

در درمان خشکی پوست، به دنبال موادی هستیم که رطوبت را در لایه ی شاخی ایجاد کرده و نگه دارد. اضافه کردن آب به پوست به تنهائی فایده ای ندارد، زیرا به سرعت بخار شده و حتی به علت شکستن فاکتور مرطوب کننده ی طبیعی پوست، ممکن است وضع را بدتر کند. برای افراد با پوست چرب و جوش دار استفاده از مرطوب کننده های بدون چربی توصیه می گردد.

۴. استفاده از ضد آفتاب:

استفاده ی صحیح از ضد آفتاب، بسیار مهم است. در یک بررسی گرچه ۶۰ درصد خانم ها می دانستند که باید از صورتشان در برابر آفتاب محافظت نمایند، ولی کمتر از ۱۰ درصد آنها در مورد حفاظت صحیح آگاهی داشتند.

عیار حفاظتی (SPF) مناسب ضد آفتاب ها بین ۱۵ تا ۳۰ درصد می باشد. عیار کمتر از ۱۵ کافی نبوده و عیار بیش از ۳۰ به دلیل غلظت بالاتر مواد موجود در ضدآفتاب و نداشتن اثر واقعی بیشتر توصیه نمی گردد. استفاده از ضد آفتاب ها لااقل هر ۳ ساعت یک بار در طول روز و در زمان قرار گرفتن در معرض اشعه ماورای بنفش (مثل لامپ های فلورسنت و مانیتور کامپیوتر) ضروری می باشد.

۵. درمان:

حل مشکل های پوست، مثل آسیب های ناشی از اثرهای بد و مضر آفتاب با مشاوره با پزشک متخصص پوست، ضروری می باشد. استفاده از ترکیب های ”رتین آ“ و یا ”اسیدهای میوه“ می تواند منجر به برگشت اثرهای ناشی از آفتاب و پیری پوست گردد.

چروک صورت

بوجود آمدن شیارهای عـرضی در پیشانی و شیارهای طـولی در بین دو ابرو و نیز شیارهای کنار چشم ها و دهان و بر روی گونه ها.

علل بوجود آورنده چروک: در ایجاد چروک صورت علتهای گوناگونی وجود دارد.
مسئول نگه داشتن قوام پوست کلاژن داخل درمی میباشد; حال به هر علتی در روند کلاژن سازی اختلالی بوجود آید می تواند باعث چروک پوست گردد. با افزایش سن کلاژن سازی دچار وقفه میگردد و افراد با سنین بالا پوستی افتاده دارند.

اختلالات ارثی در تولید کلاژن در بیماران سندرم مارفان و سندرم اهلر دانلس از این جمله اند در این بیماران پوست بعلت نقص در کلاژن سازی دچار افتادگی زود رس میگردد.

علاوه بر کلاژن سازی علتهای دیگری نیز در ایجاد چروک پوست دخیلند از جمله :

افزایش قـدرت عـضلانی زیر پوست میباشـد; افراد عـصبی و اخـمو بعـلت اسـتفاده زیاد از عضلات صورت دچار این حالت میشوند و با افزایش قدرت این عضلات چروک زود رس پیدا میکنند.

افرادی که قـبلا” چاق بوده ولی دچار لاغری میشوند بعلت از دست دادن چربی زیر پوستی دچار افتادگی پوست میشوند و چروک بوجود میآید.

افراد سیگاری بعلت از دست دادن چربی زیر پوستی ( عدم تغذیه مناسب و کاهش اشتها ) و همچنین نقص در کلاژن سازی و علتهای گوناگون دیگر دچار چروک زود رس میشوند.

پوسـتهای خشـک نسـبت به پوسـتهای چـرب زودتر دچـار چروک میشوند که میتواند به دلیل علت زمینه ای پوست خشک باشد ( عدم نگهداری آب در پوست به دلایل سرشتی ). علتهای دیگری نیز وجود دارد که از حوصله این بحث خارج میباشد.

برای پیشـگیری در ایجاد چروک باید عـوامل ایجاد کننده آن را از بین برد از جمله : تغـذیه مناسب عدم مصرف مواد مخدر و دخانیات اعصاب آرام و غیرو.

روشهای متنوعی برای از بین بردن چروک صورت وجود دارد:

۱) مصرف کرمهای مرطوب کننده تا حدودی میتوانند چروکهای ریز را بطور موقت از بین ببرند.

۲) انجام پیلینگ :

چه بصـورت تدریجـی با مصـرف کـرمهای حـاوی AHA با درصـدهای پائین و چه به صـورت پیلینگ در مطــب با داروهای پیلینگ با درصــد بالا. با این روشــها تحریک کلاژن سازی صورت میگیرد.

۳) انجام لیزر با انواع گوناگون لیزر(تحریک کلاژن سازی)

۴) جدید ترین روش برای از بین بردن چروک صورت تزریق آمپول رقیق شده و غیرسمی شده ســم میکــروب بوتیلیسم ( botox ) در داخــل عـضلات پوســت صـورت.

با این روش عضلات صورت را فلج یا ضعیف میکنند و باعث از بین رفتن چروک صورت میگردد. این روش موقتی میباشد و بسته به افراد از ۳ ماه تا ۹ ماه طول میکشد. با تکرار تزریق این فاصله زمانی افزایش مییابد .

اپیدرم که لایه بیرونی است، پوششی بر روی درم است و فاقد عروق خونی است، درم دارای عضلات، اعصاب و عروق خونی است و در زیر اپیدرم قرار دارد.

اپیدرم خود از پنج لایه تشکیل شده است. لایه زیرین آن از یک ردیف سلول های استوانه ای شکل به وجود آمده است که در اثر تغییر شکل، لایه های دیگر اپیدرم را به وجود می آورند. این سلول ها به تدریج تغییر جا می دهند تا به سطح پوست می رسند و سرانجام به شکل سلول های مرده، ورقه یا پوسته می شوند و از پوست جدا می شوند.

بر روی این لایه ۵ تا ۸ ردیف سلول لایه چهارم قرار دارد که بسیار آسیب پذیر و حساس است. لایه سوم از سه ردیف سلول های لوزی شکل پهن تشکیل شده است که دارای دانه های ریز و درشت فراوانی است و در برابر نور، بسیار ضعیف است. لایه دوم از سلول های پهن نیمه شفاف تشکیل شده است که در زیر لایه شاخی قرار دارند. لایه شاخی از توده ای سلول های متراکم پهن بدون هسته که دارای مواد چربی و مومی هستند تشکیل شده و سطحی ترین لایه پوست است. این لایه در همه نقاط بدن به یک اندازه نیست. در پاره ای نقاط مانند پلک چشم بسیار نازک و در کف دست و پا به ویژه پاشنه پا بسیار ضخیم است. سلول های سطحی این لایه، مرده است و به شکل پوسته از بدن جدا می شود.

در این صورت اپیدرم ساختمانی کاملا سلولی، بدون رگ های عصبی و خونی دارد و سلول ها از لایه زیرین که پنجمین لایه اپیدرم است به تدریج به سطح پوست می آیند و به لایه شاخی می رسند و سپس به شکل ورقه یا پوسته از پوست جدا می شوند و سلول های ردیف زیر جای آنها را می گیرند.

درم از لایه هایی دارای رشته های عصبی و خونی، مو، غده های چربی و غده های عرقی تشکیل شده است.

دو شبکه عروقی موازی و افقی برای خون رسانی به پوست در فعالیت هستند. غده های عرق و چربی، مو و ناخن، همه فرو رفتگیهای تغییر شکل یافته اپیدرم درون درم هستند و در انتهای این فرو رفتگیها، پیاز مو قرار دارد. در نزدیکی آن غده های چربی وجود دارد ومواد چربی به نام سبوم ترشح می کند.

پوست، نقش مهمی در سلامت بدن دارد. دفع مواد زاید از راه تعریق، تنفس و کمک به حفظ تعادل آب در بدن، ترشح، تهیه ویتامین D، تنظیم درجه حرارت بدن، انتقال حس لمس و حرارات، آنتی کور سازی و حفظ ساختمان های زیرین و اندام های درونی از کارهای اساسی پوست است.

۱۸ تا ۲۰ درصد از آب بدن در پوست و فقط در ناحیه درم جای دارد که با بالا رفتن سن از مقدارش کاسته می شود. این آب همیشه در حال تبخیر از سطح پوست است.

●  مراقبت از پوست:

گوناگونی و تنوع در انواع پوست به علت نژاد ( مانند : سیاه سفید زرد قهوه ای ) ؛ به علت ارثی و محیطی ( پوست : خشک ، چرب ، معمولی و مخلوط ) نیاز به مراقبتهای گوناگون بسته به نوع پوست دارد .

ـ توضیحی در رابطه با انواع پوست

پوستها بسته به ترشحات طبیعی و مرطوب کنندگی خود به ۴ دسته تقسیم می شوند :

پوست چرب :

این نوع پوست در بین نوجوانان و جوانان شایع می باشد . در این نوع پوست ترشحات غدد چربی زیاد می باشد . افزایش ترشحات غدد چربی به ارث و فعالیت هورمونهای جنسی مربوط می شود .

پوست خشک :

در افراد با سنین بالاتر این نوع پوست شایع می باشد . به دلیل کاهش ترشحات چربی و عدم فعالیت مرطوب کننده طبیعی پوست ، این حالت دیده می شود .
پوست طبیعی و نرمال : ترشحات چربی و فعالیت مرطوب کننده پوست در حد طبیعی می باشد .

پوست مخلوط :

ترشحات چربی و مرطوب کنندگی در ناحیه ای از پوست با ناحیه دیگر فرق می کند . مثلاً : در روی گونه خشک و درکنار بینی چرب می باشد .

ـ بسته به نوع پوست بهترین مراقبتهای روزانه شامل :
۱ ) انتخاب محصولات آرایشی و بهداشتی با در نظر گرفتن نوع پوست ،
۲) پاک کردن صورت از آلودگیهای محیطی و ترشحات پوستی ( عرق چربی ) و پوسته ریزی طبیعی پوست ،
۳) استفاده از مرطوب کننده جهت اصلاح و کمک به مرطوب کننده طبیعی پوست
۴) محافظت پوست از نور خورشید جهت حذف رسیدن اشعه ماوراء بنفش به پوست توسط ضدآفتاب ( مکانیکی ، شیمیایی ) .
۵ ) درمان هر نوع ناراحتی و ضایعات پوستی .

●  مراقبت از مو :

هر مویی به طور طبیعی سالم و زیباست ولی زندگی روزمره ، آلودگیها ، استرس ها و پرتوهای ماورای بنفش نور خورشید موجب تخریب ساختمان و بخصوص ریشه موها می شوند . به این ترتیب ظاهر موها آسیب دیده و شانه کردن آنها مشکل می شود .

برای بازگرداندن زیبایی ، طراوات و درخشش به موها باید از فرآورده های بهداشتی آرایشی مو استفاده نمود .

ـ چند توصیه در راستای مراقبت از مو

صابونهای دست و بدن برای شستشوی موی سر مناسب نیستند . برای این منظور فقط از شامپو استفاده کنید .

در هنگام شستشوی سر از کشیدن موها و چنگ زدن آنها خودداری کنید . ماساژ ملایم با سر انگشتان برای تمیزشدن موها کفایت می کند .

برای اینکه کف شامپو بخوبی تأثیر کند باید حداقل ۲ تا ۳ دقیقه روی سر باقی بماند پس از شستشو آبکشیدن موها با آب سرد موجب شادابی و درخشان تر شدن رنگ موها می شود .

برای شانه کردن موها هرگز از برس های نوک تیز فلزی استفاده نکنید .

در صورت استفاده از سشوار فاصله آن از موها نباید کمتر از ۲۰ سانتی متر باشد .

در هنگام شستشوی موها ماساژ ملایم پوست سر ترجیحاً در جهت رویش موها توسط نوک انگشتان و یا یک برس نرم پلاستیکی با نوک گرد موجب تحریک گردش خون مویرگی در پوست سر و اطراف ریشه موها شده و در نتیجه سبب تقویت موها می گردد .

دکلره کردن موها و استفاده از اسپری ها و حالت دهنده های مو سبب ضعف ، خشکی و شکنندگی موها می شود . حتی الامکان از مصرف اینگونه مواد خودداری کنید .

●  بهداشت پوست بزرگسالان :

تغییرات پوستی در بزرگسالان بستگی به وراثت و عوامل محیطی دارد ، ضایعات مختلفی در این سن در پوست دیده می شوند مانند بروز غدد چربی که به علت شاخی شدن بافت چربی است ، پیدا شدن آکنه های شاخی و سیستهای چربی و بالاخره منگوله های پوستی ممکن است به تنهایی یا مشترکاً ظاهر شوند .

بعضی از تغییرات پوستی مانند پیدا شدن لکه های قهوه ای که در بزرگسالان اتفاق می افتد موقتی و زودگذر است در صورت که به علت بارداری و خوردن قرصهای ضد بارداری ، یا در اثر اشکال و تغییر در ترشح هورمون هاست که در ساختار پوست ، تغییراتی ایجاد می کنند . این لکه ها بعد از زایمان ، با قطع قرصهای ضد بارداری و یا درمان اختلال ترشح هورمونها ناپدید می شوند . در این سن کم کم علایم چروکیدگی پوست خودنمایی می کند ، بهضی از مشخصات مردانه در زنها بروز می کند مانند پیدا شدن موهای بلند و پراکنده در ناحیه چانه و زیر چانه ، همچنین بروز میخچه در انگشتان پا در این سن بیشتر به چشم می خورد .

برای پیشگیری از این عوارض پوستی توجه به رعایت اصول بهداشتی دارای اهمیت خاصی دارد . مانند استحمام روزانه، توجه به رژیم غذایی صحیح و مناسب سن ، اجتناب از پوشیدن لباسهائی با الیاف مصنوعی ، پیشگیری از خستگی جسمی و روحی ، پرداختن به ورزش و تفریح در هوای پاک و دور از آلودگی های شهر و اجتناب ازپوشیدن کفش های تنگ و نوک باریک .

افراد بزرگسال باید در هنگام حمام کردن ، پوست بدن خود را مورد بررسی قرار دهند و چنانچه تغییرات غیر طبیعی در آن مشاهده کردند هر چه زودتر با پزشک مشورت کنند تا از بروز هر اتفاق ناگواری پیشگیری شود .

عمده ترین صدمات پوستی که از سن جوانی تا بزرگسالی ممکن است بروز کند ، التهاب پوست به علت مصرف مواد آرایشی است که یکی از رایج ترین آنها التهاب لب ها است؛ مواد رنگی روژلب دارای ائوزین است که لبها را نسبت به نور خورشید حساس کرده و در نتیجه متورم و ملتهب می کند .

لذا بهتر است خانم ها از به کار بردن مواد آرایشی خودداری کنند و یا قبل از به کار بردن، از یک کرم محافظ استفاده کنند


موضوعات مرتبط: مطالب پزشکی

تاريخ : چهارشنبه ۱۳۹۱/۰۳/۱۰ | 1:10 PM | نویسنده : محسن آزاد |