MOHSEN AZAD

 آيا تا به حال "بلادروت‌ها"(Blodrot)را ديده‌ايد؟ اين گياهان عجيب بسيار زيبا گل‌هاي زرد رنگي دارند و فاقد هرگونه ريشه‌اند. اين گياهان براي به دست آوردن مواد غذايي مورد نيازشان دردرياچه‌ها و راه‌آب‌ها شناور مي‌مانند و سخت‌پوستان مينياتوري را مي‌خورند. آن‌ها شبيه گياهان مگس‌خواري هستند که در آب به سر مي‌برند و صدها بار سريع‌تر از آن‌ها عمل مي‌کنند.

به گزارش روزنامه نيويورک تايمز، بلادروت‌ها چند ميلي‌متري‌اند و ديواره آن‌ها تنها دو سلول ضخامت دارد و معمولا پر از آب‌ هستند. وقتي شکار خود را به دام مي‌اندازند آب را به خارج پمپاژ و فضايي به صورت دهان ايجاد مي‌کنند که زائده‌هاي مو مانندي در اطراف آن وجود دارد. وقتي صيد با اين موها برخورد مي‌کند بلافاصله به دام مي‌افتد.

اين گياه کوچک‌ترين ژنوم شناخته شده در دنياي گياهان گلدار را به خود اختصاص داده است. در اين ژنوم، تنها ژن‌هايي که براي عملکرد گياه ضروري‌اند و از مشخصات عجيب و غريب آن پيشتيباني مي‌کنند وجود دارند. با اين حال بر اساس مطالعه‌اي که از سوي محققان آکادمي ملي علوم دانشگاه بوفالو به انجام رسيده، اين گياه در طول زندگي چندين ميليون ساله خود بر روي زمين بارها و بارها به پاکسازي و پالايش ژن‌هاي خود پرداخته است.

محققان با کمک ابزارهاي جديد توانستند براي اولين‌بار با دقت بسيار بالا به مطالعه ژنوم اين گياه بپردازند تا ببينند چه تغييرات ژنتيکي باعث شده اين گياه، گوشتخوار شود.

محققان دريافتند بلادروت در طول تاريخ تکاملي خود به روش‌هاي مختلف اندوخته ژنتيکي منحصربه‌فرد خود را دستکاري کرده‌اند. در طول رخدادهاي پلي‌پلوييدي که معمولا به ندرت رخ مي‌دهند، پيچيدگي در فرايند توليدمثل باعث شده کل ژنوم به يک باره دو برابر شود. اين پديده در طول 10 يا 20 ميليون سالي که گياه بر روي زمين رشد مي‌کند، دو يا سه بار رخ داده است.. به دليل رخدادهاي تصادفي بخشي از قطعات DNA به همانندسازي خود پرداخته و دوقلوهاي جديد خود را در کنار ساير ژن‌ها در کل ژنوم قرار داده‌اند. در اين فرايند قطعات DNA که هيچ کارکردي نداشته‌اند حذف شده‌ و بخش‌هاي ضروري باقي مانده‌اند.

محققان اين قطعات را در ژنوم بلادروت شناسايي کرده و دريافتند که حوادث بزرگ باعث شده‌اند ژن‌هايي توليد شوند که براي رشد و عملکردهاي فيزيولوژي گياه مثلا پاسخ به نور و توليد گل ضروري هستند و رخدادهاي کوچکتر که در موارد بسياري رخ داده‌اند، ژن‌هايي توليد کرده‌اند که منجر به خاصيت گوشتخواري اين گياه شده است؛ همانند ژن‌هايي‌که پاپين(آنزيمي که به هضم گوشت کمک مي‌کند) توليد مي‌کنند.

محققان بر اين باورند که گوشتخواري يک مکانيسم دفاعي بوده است. مثل کافئين موجود در گياه که اساسا براي ممانعت از خورده شدن برگ‌هاي قهوه توسط علف‌خواران ايجاد شده‌اند. در بلادروت‌ها نيز آنزيم‌هاي هضم‌کننده خاصي توليد شده‌ تا مانع از خورده شدن اين گياه توسط حيوانات و قارچ‌ها شوند. اما در نهايت به عنوان عامل مرگ همين موجودات توسط گياه عمل کرده‌اند.

بلادروت‌هاي مينياتوري مدلي براي مشاهده و بررسي ساير گياهان گوشت‌خوار هستند.