MOHSEN AZAD

نشانه‌ها و علائم بيماري‌هاي مختلف به ما کمک مي‌کند هرچه زودتر متوجه مشکل شويم و به فکر درمان آن باشيم، اما زماني که بعضي از بيماري‌ها بدون علامت باشد، چطور؟ بي‌شک، بيماري‌ها و اختلالات متعددي وجود دارد که بدون علامت بروز مي‌کند و به همين دليل ممکن است مدتي هم تشخيص داده نشود.

کبد چرب هم يکي از همين بيماري هاست؛ بدون علامت، اما شايع و مهم. البته جالب است بدانيد روش هاي درمان و پيشگيري از بروز کبد چرب هم خيلي سخت و پيچيده نيست. فقط بايد کمي بيشتر به فعاليت هاي جسمي و رژيم غذايي تان توجه کنيد.

کبد، عضو مهمي است که اگر به هر دليلي از کار بيفتد، خطراتي جدي فرد را تهديد مي کند و ادامه زندگي بدون وجود آن ممکن نيست. دکتر ناصر ابراهيمي درياني، فوق تخصص بيماري هاي گوارش و کبد در گفت وگو با جام جم درباره کبد و وظايفي که اين عضو حياتي برعهده دارد، توضيح مي دهد: سنتز يا ساخت فاکتورهاي انعقادي همگي در کبد انجام مي شود، به غير از فاکتور شماره 8. علاوه بر اين، سنتز هورمون ها و متابوليسم اغلب داروها نيز از جمله وظايفي است که کبد برعهده دارد و همينطور سنتز آلبومين که پروتئين اساسي بدن به حساب مي آيد نيز در کبد صورت مي گيرد.

وي با اشاره به وظيفه سم زدايي از بدن که برعهده کبد است، ادامه مي دهد: بيماران مبتلا به سيروز کبدي که کبدشان از کار افتاده است، در مراحل پاياني به کما مي‌روند؛ زيرا کبد ديگر نمي تواند وظيفه سم زدايي را به درستي انجام دهد و در نتيجه ميزان مواد سمي مانند آمونياک در خون فرد افزايش يافته و بر مغز تاثير مي گذارد.

کساني که عمل جراحي انجام مي دهند و کيسه صفرا را برمي دارند نيز تصور مي کنند ديگر صفرا در بدن شان توليد نمي شود. در صورتي که اين باور اشتباه است. وظيفه کيسه صفرا فقط ذخيره کردن صفراست و کبد کار ساخت صفرا را برعهده دارد. همچنين بايد به اين نکته هم توجه داشته باشيم اگر صفرا توليد نشود، نه تنها چربي جذب نمي شود که حتي جذب ويتامين‌هاي محلول در چربي مانند ويتامين هاي A، K، D و E هم مختل مي شود؛ پس ساخت صفرا هم يکي ديگر از وظايفي است که کبد برعهده دارد.

با اين توضيحات مشخص مي شود بايد بيشتر از اينها مراقب اين عضو مهم بدن باشيم و کمي بيشتر به آن توجه کنيم.

يکي از شايع ترين بيماري هاي کبدي، هم اکنون بيماري کبد چرب است که افراد زيادي را درگير خود ساخته است. دکتر ابراهيمي درياني با اشاره به اين که کبد چرب اغلب بدون علامت رخ مي دهد و در مراحل اوليه علامت خاصي ندارد، مي گويد: اين بيماري مانند يک بمب ساعتي است که مي تواند در بدن افراد وجود داشته باشد و به همين دليل آنها هم بايد بيشتر به اين موضوع توجه کنند. کبد چرب که به معناي تجمع چربي در کبد است، طي سه مرحله پيش مي رود.

در مرحله اول اين بيماري فقط چربي در کبد جمع مي شود، ولي در صورتي که فرد به اين وضعيت اهميتي ندهد، کم کم به سمت مرحله اي مي رود که علاوه بر اضافه شدن چربي در کبد، التهاب نيز رخ مي دهد.

اين مرحله پيشرفته اي است و متاسفانه 20 درصد کساني که دچار اين وضعيت مي شوند اگر توجه کافي نداشته باشند، طي چند سال آينده ممکن است دچار سيروز کبدي شوند؛ به اين معني که کبدشان از کار مي افتد و به پيوند کبد نياز خواهند داشت.

همان طور که گفته شد، کبد چرب بيماري است که در اين دوران و با توجه به وضع تغذيه و تحرک افراد بيشتر به چشم مي خورد. البته در اين ميان کساني هم هستند که خطر بروز اين بيماري بيشتر تهديدشان مي کند.

دکتر ابراهيمي درياني در اين باره مي گويد: کساني که چاق هستند يا ديابت دارند يا دچار مشکل افزايش چربي هاي خون و بخصوص بالا بودن ميزان تري گليسيريد هستند، بيشتر از ديگران در معرض اين مشکل قرار خواهند داشت و خطر کبد چرب آنها را بيشتر تهديد مي کند.

البته به گفته اين فوق تخصص گوارش، امروزه ثابت شده چاقي شکمي بيشتر از چاقي يکدست مي تواند احتمال بروز اين بيماري را افزايش دهد. به عبارتي، افرادي که در ناحيه شکم دچار مشکل چاقي هستند، بيشتر در معرض خطر کبد چرب قرار دارند. به همين دليل هم اندازه گيري دور شکم و باسن اهميت ويژه اي دارد؛ زيرا هرچه اين اندازه بيشتر باشد، به همان نسبت خطر کبد چرب هم وجود دارد.

متاسفانه آن طور که مطالعات و نتايج تحقيقات نشان مي دهد، 28 درصد نوجوانان ما چاق هستند و اضافه وزن دارند که همين مساله مي تواند هشدار و نشانه اي باشد براي افزايش بيماران مبتلا به کبد چرب در آينده‌اي نه چندان دور. دکتر ابراهيمي درياني با اشاره به اين مطلب توضيح مي‌دهد: کبد چرب اغلب بدون علامت بروز مي‌کند و به همين دليل معمولا زماني که براي مشکل ديگري آزمايش خون مي‌دهيم، ممکن است متوجه بالا بودن آنزيم‌هاي کبدي شويم.

در اين مواقع معمولاً افراد نگران بيماري هپاتيت مي شوند اما پس از سونوگرافي و انجام آزمايش مشخص مي شود بيماري آنها کبد چرب است. بنابراين کبد چرب، بيماري بدون علامتي است که به کمک سونوگرافي و انجام آزمايش هاي خوني تشخيص داده مي شود.

زماني که مشخص شد فردي دچار کبد چرب شده است، مسلما بايد به فکر درمان و برطرف کردن مشکل بود. دکتر ابراهيمي درياني با بيان اين که براي درمان کبد چرب دو راه اصلي وجود دارد، توضيح مي دهد: کاهش وزن و ورزش کردن، دو شيوه درماني است که براي بيماران مبتلا به کبد چرب استفاده مي شود. به همين دليل هميشه توصيه مي شود حداقل 20 دقيقه در روز ورزش کنيد، به طوري که نفس هاي تان تندتر از حالت عادي شود. به اين معني که پياده روي معمولي و آرام براي رسيدن به اين هدف کافي نيست.

علاوه بر اين، والدين هم بايد سعي کنند از همان دوران کودکي و نوجواني بچه ها را به مصرف غذاهاي پرچرب، فست فودها، چيپس، پفک، نوشابه هاي گازدار و موادي از اين دست علاقه مند نسازند. از طرفي هم برخي پدر و مادرها تصور مي کنند هرچه فرزندشان تپل تر و چاق تر باشد، بهتر و دوست داشتني تر است. در حالي که هرچه بچه ها چاق تر و بخصوص دچار چاقي هاي شکمي باشند، خطر ابتلا به کبد چرب هم بيشتر مي شود و به همين دليل خانواده ها بايد مراقب اين موضوع باشند.

بنابراين تغيير سبک زندگي و برطرف کردن علت زمينه اي بروز بيماري مي تواند در درمان آن موثر باشد. علاوه بر اين، مصرف خودسرانه داروها با هدف بهبود بيماري نيز به هيچ عنوان تائيد نمي شود و به گفته پزشکان براي درمان حتما بايد طبق نظر پزشک معالج رفتار کرد. دکتر ابراهيمي درياني در نهايت توصيه مي‌کند افراد هميشه به فکر حفظ وزن ايده آل باشند و از پرخوري و بخصوص مصرف چربي ها و شيريني ها به مقدار زياد اجتناب کنند.