MOHSEN AZAD

خارش يكي از مشكلات شايع و آزاردهنده‌اي است كه افراد زيادي را درگير مي‌كند. البته خيلي‌ها هم آن را جدي نمي‌گيرند و تا وقتي خسته‌شان نكرده، كاري به كارش ندارند. اين گروه تا جايي پيش مي‌روند كه گاهي پوستشان از شدت خارش زخم مي‌شود، ولي باز هم ترجيح مي‌دهند درمانش نكنند يا حداقل درمانش را مهم نمي‌دانند. در حالي كه همين خارش به ظاهر ساده مي‌تواند ناشي از مشكلات مهمي باشد كه به درمان خاصي نياز دارد.

دكتر اميرهوشنگ احساني، متخصص پوست و مو و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران در اين‌ باره به جام‌جم مي‌گويد: خارش‌هاي پوستي يك نشانه است كه بسياري از بيماري‌هاي پوستي و غيرپوستي مي‌تواند عامل بروز آن باشد بنابراين زماني كه فرد با احساس خارش به پزشك مراجعه مي‌كند ابتدا بايد علت اصلي را تشخيص داد.

وي ضمن بيان اين ‌كه خارش مي‌تواند نشانه بيماري‌ها و مشكلات متعددي باشد، در اين زمينه چنين توضيح مي‌دهد: خارش‌هاي پوستي ممكن است به دليل مشكلاتي مانند گزش حشرات، اگزما، خشكي و حساسيت‌هاي پوستي ايجاد شود و همچنين مي‌تواند علامتي از يك مشكل داخلي باشد.

با اين توضيحات مشخص مي‌شود نبايد خارش را ناديده گرفت و با تصور اين‌ كه مشكل چندان مهمي نيست، نسبت به آن بي‌توجه بود.

به گفته اين پزشك متخصص پوست و مو، افراد در صورت احساس خارش بايد دقت كنند كه اين خارش از چه سني و در چه زماني ايجاد شده، چه مدتي ادامه پيدا كرده است و در چه قسمتي از بدن احساس مي‌شود؟

وي مي‌افزايد: مسلما براي فردي كه پس از برگشت از كوه يا جنگل دچار چنين مشكلي شده است اولين تشخيص، گزش حشرات و حساسيت به گياهان و ساير عوامل موجود در طبيعت است، اما در صورتي كه شخصي در دوره سالمندي و در سنين حدود شصت تا هفتاد سالگي با احساس خارشي كه چند ماه است ادامه يافته به پزشك مراجعه مي‌كند، بايد به اين موضوع دقت كنيم كه خارش ممكن است ناشي از يك مشكل داخلي باشد.

دكتر احساني با اشاره به عوامل داخلي و بيماري‌هايي كه مي‌تواند با خارش تظاهر پيدا كند، يادآور مي‌شود: بسياري از بيماري‌هاي كبدي و كليوي مانند نارسايي كليه مي‌تواند با احساس خارش نمايان شود. در مورد بعضي از سرطان‌هاي خون نيز حتي ممكن است بيمار ابتدا با احساس خارش ساده به پزشك مراجعه كند، اما پزشك بايد با معاينه دقيق و گرفتن شرح حال از بيمار علت اصلي خارش را تشخيص دهد تا درمان مناسب انتخاب شود.

يكي پوستش خيلي خشك است و به همين دليل دائم از احساس خارش رنج مي‌برد. شخصي به دليل گزش حشرات احساس خارش مي‌كند. يكي ديگر پوستش مي‌خارد چون به اگزما يا حساسيت پوستي مبتلاست و... بدون شك وقتي علل ايجاد خارش تا اين حد گسترده و متنوع است، شيوه‌هاي درمان آن هم متفاوت خواهد بود.

دكتر احساني با اشاره به اين نكته، خاطرنشان مي‌‌سازد: علت اصلي ايجاد خارش حتما بايد به درستي تشخيص داده شود، چرا كه خارش به هر علتي كه ايجاد شده باشد، درمان خاصي نياز خواهد داشت. به اين معنا كه درمان خارشي كه در اثر كهير ايجاد شده با خارشي كه ناشي از گزش حشرات است، تفاوت دارد.

وي با اشاره به اين‌ كه ممكن است خارش به دليل واكنش‌هاي دارويي ايجاد شده باشد، مي‌گويد: در اين شرايط بيمار بايد با نظر پزشك، دارو را قطع كرده و از ضدخارش‌هاي مناسب استفاده كند.

علاوه بر اين، بسياري از بيماري‌هاي پوستي مانند اگزما، حساسيت‌ها، پسوريازيس و ليكن ‌پلان نيز مي‌تواند همراه با خارش نمايان شود كه البته در چنين مواردي ضايعات پوستي به تشخيص علت اصلي كمك مي‌كند.

به گفته اين عضو هيات علمي دانشگاه، در شرايطي كه هيچ ضايعه پوستي وجود نداشته باشد، وجود مسائل و مشكلات داخلي مطرح مي‌شود كه با معاينات و بررسي‌هاي دقيق مي‌توان آن را به درستي تشخيص داد و درمان مناسب را آغاز كرد.

به عنوان نمونه براي كسي كه به دليل نارسايي كليه دچار خارش شديد مي‌شود، نمي‌توان با استفاده از داروهاي ضدخارش معمولي او را درمان كرد. در اين شرايط نوردرماني يا فتوتراپي يكي از درمان‌هاي مناسب خواهد بود.

خارش حسي آزاردهنده است و به همين دليل به محض احساس خارش، افراد سعي مي‌كنند به شيوه‌هاي مختلف آن را تسكين بخشند، اما آيا واقعا در كنار درمان، مي‌توان به كمك داروهاي مختلف احساس خارش را برطرف كرد؟

دكتر احساني در پاسخ به اين سوال، مي‌گويد: به كمك داروهاي موضعي مي‌توان احساس خارش را تسكين بخشيد. اين داروها اغلب خنك‌كننده است و باعث كاهش احساس خارش مي‌شود. در واقع، پمادها و كرم‌هاي ضدحساسيت‌ موضعي مي‌تواند خارش را كمتر كند.

وي با اشاره به داروهاي ضدخارش توضيح مي‌دهد: آنتي‌هيستامين‌ها و ضدخارش‌ها نيز داروهاي شناخته‌شده‌اي در دنياست كه امروزه نسل‌هاي مختلفي از آنها وجود دارد. داروهاي نسل اول كه ضدخارش‌هاي خوبي نيز به حساب مي‌آيد، معمولا موجب خواب‌آلودگي فرد مي‌شود.

در نتيجه كسي كه از اين داروها استفاده مي‌كند، شايد به خوبي نتواند به ساير كارهاي روزمره‌اش هم برسد.

به همين دليل دانشمندان نسل‌هاي جديدي از اين داروها را ساخته‌اند كه اين مشكل را حل مي‌كند و امروزه نسل‌هاي دو و سه اين داروها در حالي كه ضدخارش‌هاي خوبي هستند، ميزان خواب‌آلودگي را نيز كاهش داده و آن را به حداقل مي‌رساند.

به گفته اين متخصص پوست و مو، در مواردي كه بيماري‌هاي خاص پوستي و غيرپوستي موجب احساس خارش شده باشد، داروهاي مورد استفاده نيز متفاوت خواهد بود.

وقتي پوست شما مي‌خارد، حتما بايد به شرايط محيطي هم توجه داشته باشيد و سعي كنيد با اجتناب از قرار گرفتن در معرض مواردي كه موجب خارش پوست مي‌شود، وضع را بهبود بخشيد.

دكتر احساني درباره عواملي كه خارش را تشديد مي‌كند، چنين توضيح مي‌دهد: آب و هواي سرد و خشك موجب پيدايش محيط مناسبي براي خارش پوست مي‌شود و به همين دليل معمولا افرادي كه دچار حساسيت يا اگزما هستند، خارش‌شان در فصل سرد و خشك بيشتر خواهد شد.

وي با اشاره به اين‌ كه براي بعضي از افراد شرايط متفاوت است، مي‌گويد: در مواقعي خاص، بعضي از بيماري‌ها گرما يا تعريق، خارش را تشديد مي‌كند. علاوه بر اين موارد، بعضي از افراد در محيط‌هاي كاري با موادي مانند بخار گازهاي سمي يا غيرسمي يا بخار مواد شيميايي در تماس هستند كه مي‌‌تواند موجب ايجاد خارش شود.

اين متخصص پوست و مو با تاكيد بر اين ‌كه به طور كلي خشكي پوست يكي از شايع‌ترين علل خارش است، مي‌گويد: شايد خشكي پوست علت اصلي خارش پوست 50 تا 60 درصد افراد مسني باشد كه سنشان بيشتر از 60 سال است.

اين افراد بايد با استفاده از كرم‌هاي مرطوب‌كننده و چرب‌كننده مناسب و همچنين لوسيون‌هاي بدن خشكي پوست را درمان كنند تا خارش‌ هم بهبود يابد.