MOHSEN AZAD

خيلي از افراد تقريبا در تمام طول زندگيشان دچار نوعي گرفتگي بيني خفيف هستند و به جاي آن كه براي يافتن علت اين عارضه آزاردهنده و درمان آن اقدام كنند، به نوعي همزيستي با آن دست پيدا كرده و هر ساعت يا چند ساعت يك بار، با شدت اقدام به تخليه بينيشان ميكنند.

برخي ديگر از افراد هم مدام دست به قطره‌هاي بيني ميبرند و با چكاندن چند قطره، براي چند ساعتي از تنفسي راحت لذت ميبرند.

اما اين افراد، ناآگاهانه خود را در معرض آسيبهاي بيشتر به مخاط بينيشان با مصرف مكرر و طولانيمدت قطره بيني قرار ميدهند.

دكتر ابراهيم رزمپا، متخصص گوش و حلق و بيني در گفتوگو با جام‌جم ميگويد: قطره بيني نبايد به طور دائم براي رفع گرفتگي بيني استفاده شود، چراكه نه‌تنها استفاده طولاني‌مدت از اين قطره‌ها وابستگي ايجاد ميكند، بلكه به مرور، مخاط بيني را دچار آسيب ميكند، مژكهاي داخل بيني را از كار مياندازد و به تشديد گرفتگي بيني منجر ميشود.

اين متخصص گوش، حلق و بيني اضافه ميكند: البته منظور ما از قطره بيني، سرم‌هاي شستوشوي نمكي (مانند قطره كلرور سديم) كه به كودكان نيز داده ميشود نيست.

اين نوع قطره‌ها كاملا بي‌خطر است، اما استفاده مكرر و بيش از سه روز از ساير قطره‌هاي بازكننده بيني (مانند فنيلافرين) به مخاط بيني آسيب ميرساند.

پس بهتر است كه مصرف اين قطره‌ها پس از سه روز قطع و با فاصله، دوباره استفاده شود.

بسياري از افراد نميدانند كه بايد از بينيشان در مقابل تغييرات شديد دماي هوا مراقبت كنند، چراكه بيني عضو بسيار حساسي است كه دماي هوايي را كه وارد ريه‌ها ميشود، تنظيم ميكند.

يعني وقتي در هواي سرد قرار ميگيريد، بيني تلاش ميكند دماي هواي طبيعي ورودي به ريه‌ها را حفظ كند، اما اگر دماي هوا سردتر يا گرمتر از حد متعادل بيني باشد، باعث گرفتگي بيني و آبريزش مخاط آن ميشود.

به بيان ديگر، سرما با افزايش و غليظ شدن مخاط‌هاي بيني و ريه باعث گرفتگي شده و در اين شرايط بافت بيني تحريك و به بروز واكنش حساسيت‌زا منجر ميشود.

دكتر رزمپا با اشاره به علل داخلي گرفتگي بيني ميگويد: در برخي كودكان انحراف تيغه بيني، بزرگي شاخك‌هاي بيني، اشكالات جنيني و نيز وجود تومورهاي خوشخيم يا بدخيم ميتواند به گرفتگي بيني منجر شود.

از سوي ديگر، بزرگي لوزه سوم يا وجود يك جسم خارجي در بيني كودك از عوامل اصلي گرفتگي بيني محسوب ميشود. بر اين اساس ترشح يكطرفه و بدبو از بيني كودك، احتمال گرفتگي اين عضو با جسم خارجي را تقويت ميكند.

اين متخصص گوش، حلق و بيني اضافه ميكند: البته گرفتگي يا احتقان بيني در بسياري از افراد، معمولا با سرماخوردگي معمولي، عفونت سينوسي، آنفلوآنزا و حساسيت يا آلرژي در ارتباط است و ايجاد هريك از اين عوامل ميتواند باعث بروز گرفتگي بيني شود.

هريك از اين موارد ممكن است حتي تنفس را براي شخص مبتلا به تورم مخاط بيني (رينيت) مشكل كند و به اين دليل فرد بايد مورد ارزيابي و درمان قرار بگيرد.

جدا از آن كه در برخي افراد، حساسيت به برخي مواد همچون گرد و غبار، گرده‌هاي گل و گياه، گرده‌هاي ريز موي حيوانات خانگي، مواد غذايي پرادويه و قرار گرفتن در معرض دود سيگار هم ميتواند باعث بروز گرفتگي و حتي تشديد گرفتگي بيني شود.

عوامل ديگري از جمله مشكلات هورموني، عوارض مصرف برخي داروها و مهمتر از آن قرار گرفتن در دوره‌هاي همراه با استرسهاي روحي و رواني نيز ميتواند در گرفتگي بيني موثر باشد.

دكتر رزمپا در اين ارتباط توضيح ميدهد: مشكلات هورموني در سه ماهه اول بارداري، حتي در دوره‌هاي نزديك به عادت ماهانه يا كم‌كاري تيروئيد ميتواند از علل گرفتگي بيني باشد.

همچنين افرادي كه داروهاي فشار خون مصرف ميكنند به گرفتگي بيني مبتلا ميشوند.

استرس نيز با تاثير بر سيستمهاي سمپاتيك و پاراسمپاتيك (دستگاه سمپاتيك در واكنش‏هاى هيجانى مانند خشم و ترس وارد عمل مى‏شود، در حالى كه برعكس، سيستم پاراسمپاتيك از عمل سمپاتيك جلوگيرى كرده، باعث آرامش و سكون مى‏شود و در فعاليتهاى روزمره به طور طبيعى و آرام نقش دارد) ميزان ترشحات و حالت تورمي بيني را تشديد ميكند.

به گفته دكتر رزمپا، افرادي كه دچار گرفتگي بيني هميشگي هستند، بايد از تخليه بينيشان با فشار و بشدت خودداري كنند.

اين متخصص اضافه ميكند: از آنجا كه بيني به گوش مياني متصل است، وارد آمدن فشار ناگهاني به پرده گوش با تخليه شديد بيني ميتواند به وارد آمدن آسيب به پرده گوش و در مواردي پارگي آن منجر شود. به همين علت، شستشوي بيني با سرم‌هاي نمكي به طور روزانه و هر چند ساعت يك بار توصيه ميشود.

شايد بسياري از افراد با بينيشان كه نميتوانند از طريق آن براحتي نفس بكشند، به نوعي همزيستي دست پيدا كرده باشند؛ اما گرفتگي بيني درمان نشده ميتواند به بيماريهايي چون مشكلات خواب، عفونت گوش، آسم و حتي عوارضي چون خرخر كردن تبديل شود.

همچنين اكثر افرادي كه دچار گرفتگي بيني هستند، معمولا با دهان باز تنفس ميكنند و همين امر باعث خشكي دهانشان ميشود.

رفع گرفتگي بيني در نوزادان و كودكان نيز از نظر تنفسي بسيار اهميت دارد.

دكتر رزمپا در ارتباط با روشهاي تشخيصي و درماني گرفتگي بيني يا رينيت ميگويد: مهمترين راه تشخيص، بعد از گرفتن تاريخچه بيماري و اين كه بيمار از چه موقع دچار گرفتگي بيني شده و شدت گرفتگي چقدر بوده، معاينه پزشك است.

يعني در اغلب موارد، از طريق معاينه داخل بيني، علت گرفتگي مشخص ميشود.

در مواردي كه علت گرفتگي بيني از طريق معاينه قابل تشخيص نباشد، از طريق آندوسكوپي، راديوگرافي و سيتي‌اسكن ميتوان مشكل را ارزيابي و براي تجويز درمانهاي دارويي يا حتي جراحي تصميمگيري كرد.

البته جراحي انحراف يا پوليپ بيني هم هميشه به نفع بيمار نيست و انجام آن بايد در صورت ضرورت و توسط پزشك متخصص صورت بگيرد.