MOHSEN AZAD

 فلبیت در واقع از خود لخته ‏های متعدد ایجاد می‏کند و به قلب و مغز و ریه‏ها منتقل می‏شودو ایجاد سکته قلبی و ریوی ناشی از آمبولی نماید.ایجاد درد، تورم، گرمی و حساسیت ناحیه مربوط و سفتی مسیر فلبیت و تغییر رنگ عروق می‏توانند از علائم بیماری فلبیت باشند.

ترومومبوفلبیت به دو صورت بروز می کند:

۱ ترومومبوفلبیت سطحی

۲ ترومومبوفلبیت عمقی

علل بروز لخته در رگ ها و بروز ترومومبوفلبیت عمقی، شامل بی تحرکی، مصرف قرص های ضدبارداری، سرطان، و… هستند. بی تحرکی سرعت حرکت خون را در وریدها کاهش می دهد و همین مساله باعث کم شدن جریان خون در عضو فرد می شود.

وقتی جریان خون در ورید کند شود، لخته ایجاد خواهد شد، علایم این بیماری بسیار متفاوت هستند. گاهی بیمار با سردرد مراجعه می کند و گاهی با درد و تورم پاها (به خصوص پای چپ) و حتی گاهی با تنگی نفس. درد و تورم بیشتر در ساق پا خود را نشان می دهد که با حرکت عضو این حرکت تشدید می شود.ترومبوفلبیت در سیستم تخلیه وریدی مغزی، به صورت سردرد یا تهوع و استفراغ ناگهانی خود را نشان می دهد.

تشکیل لخته بیشتر وریدهای اندام تحتانی را درگیر می کند و ایجاد لخته های خونی در مسیر عروق خونی اندام ها، باعث اختلال جریان خون می شود و در نتیجه منجر به انسداد نسبی یا کامل عروق خونی خواهد شد. یکی از مهم ترین عوارض احتمالی ترومومبوفلبیت وریدهای عمقی، آمبولی ریوی است که به علت حرکت لخته خون در سیستم گردش خون و انتقال آن به دستگاه گردش خون ریوی به وجود می آید.

پیشگیری از آمبولی ریه مهم ترین دلیل درمان بیماران مبتلا به ترومومبوفلبیت وریدهای عمقی است.از علایم آمبولی ریوی، تنگی نفس و درد قفسه سینه است و با تنفس عمیق شدت درد افزایش می یابد.

بیمار برای تشخیص این بیماری بعد از مشاهده این علایم، باید به پزشک مراجعه کند تا معاینه شود. اگر لخته در ورید های سطحی تشکیل شده، جای نگرانی نیست اما اگر لخته در وریدهای عمقی بود، باید سونوگرافی داپلر رنگی انجام دهد تا لخته ها داخل وریدها تشخیص داده شوند.

اگر بیماری واقعا دچار ترومومبوفلبیت عمقی شد، باید چند روز در بیمارستان بستری و داروی ضدلخته تزریقی برای وی تجویز شود تا به بهبود کامل برسد و سپس چندماه داروی ضدلخته خوراکی مصرف کند.

مدت مصرف داروی ضدلخته خوراکی به محل تشکیل لخته و نظر پزشک بستگی دارد. بعد از ترخیص، استفاده مادام العمر از جوراب واریس ضروری است تا از عوارض ترومومبوفلبیت جلوگیری شود.این جوراب از ورم های مزمن ساق پای بیمار جلوگیری می کند. اگر از ورم ناشی از این عارضه جلوگیری نشود، به زخم های ساق پا منجر خواهد شد. براساس تشخیص پزشک، بیمار باید از ۳ ماه تا مادام العمر از داروهای ضدلخته خوراکی استفاده کند.

برای پیشگیری، پزشکان به هر بیماری که بستری می شود و خطر بروز لخته در او وجود دارد، داروی ضدلخته با دوز پایین تزریق می کنند اما متاسفانه باید اذعان کرد پزشکان ما به این نکته توجه نمی کنند.

میزان توجه برخی پزشکان به تجویز دارویی ضدلخته با دوز پایین کامل و کافی نیست و گاهی فراموش می شود دارو با دوز پایین برای بیمار تجویز شود

اگر سابقه فلبیت یا لخته ى خونى دارید، مطمئنا نباید قرص هاى ضد باردارى مصرف کنید؛ شیوع ترومبوفلبیت عمقى در کسانى که قرص هاى ضد باردارى مصرف مى کنند ۳ تا ۴ برابر افراد عادى است. چنین درصد بالاى لخته خون در رگ هاى عمقى، در افراد دچار فلبیت سیاهرگ هاى سطحى نیز، احتمال تکرار بیمارى را زیاد مى کند.
از استراحت و گرما استفاده کنید.

فلبیت سطحى را مى توان با بالا بردن پا و استفاده از گرماى مرطوب درمان کرد. طورى استراحت کنید که پا ۱۰ تا ۲۰ سانتى متر بالاتر از قلب قرار گیرد. به نظر مى رسد این روش به تسریع التیام کمک مى کند. التهاب فلبیت سطحى معمولا ظرف یک هفته تا ده روز از بین مى رود؛ اگر چه ممکن است ۳ تا ۶ هفته نیز طول بکشد.
عوامل خطرزا را بشناسید.

هنگامى که به فلبیت مبتلا شدید، خطر ابتلاى دوباره در شما بالا مى رود. میزان این احتمال چقدر است؟ عمدتا بستگى به این دارد که بتوانید چه عواملى را کنترل کنید. به طور کلى جراحى یا استراحت طولانى در رختخواب، خطر ابتلاى دوباره را بالا مى برد.

اگر نتوانید از استراحت طولانى در رختخواب به علت بیمارى با آسیب شدید، اجتناب کنید و در صورتى که پیر و مستعد به اختلالات خون هستید مى توانید از بعضى خطرها نظیر جراحى الکتریکى اجتناب کنید. در مورد خطرهاى موجود با پزشک خود مشورت کنید اما به یاد داشته باشید که بلند شدن از رختخواب و قدم زدن مى تواند از فلبیت بعد از جراحى جلوگیرى کند.

درباره ى آسپیرین تحقیق کنید.

بعضى مطالعات نشان داده که خاصیت رقیق کنندگى آسپیرین مى تواند با جلوگیرى از تشکیل سریع لخته شدن خون در افراد حساس به این بیمارى، خطر ابتلا به فلبیت را کاهش دهد. این مطالعات توصیه مى کند که آسپیرین را قبل از دوره هاى استراحت طولانى، مسافرت و یا جراحى مصرف کنید.

همه عوامل بالا گردش خون را کند مى کند و امکان تشکیل لخته خون را افزایش مى دهد. دکتر دیک مى گوید: من مطمئن نیستم که آسپیرین، فرد را در برابر تشکیل لخته خون محافظت کند. اگر مى خواهید از آسپیرین استفاده کنید، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.

به جاى مسافرت با ماشین، پیاده روى کنید.

آیا قصد دارید که با ماشین سفر کنید؟ اگر سابقه فلبیت دارید، مطمئن شوید که چرخ هاى ماشین شما تنها وسیله ى حرکتى تان نیست: نکته اصلى این است که باید مرتبا بایستید و ورزش کنید؛ یک توقف در طول روز کافى نیست بلکه ۴ تا ۵ بار باید توقف و مسافت هاى کوتاه ترى را پیاده روى کنید.

کارى که شما باید انجام دهید، جلوگیرى از کندى جریان خونى است که به علت ساکن بودن طولانى به وجود آمده است. در شرایطى که جریان خون کند شود، استعداد لخته شدن دارد.

اگر چندین بار دچار فلبیت شده اید و پزشک شما دلیلى براى آن پیدا نکرده است، سیگار را ترک کنید زیرا ممکن است بیمارى  “برگر” داشته باشید که هنوز به داخل سرخرگ ها حرکت نکرده است.

بیمارى برگر با درد شدید و لخته خون، معمولا در پاها مشخص مى شود؛ این بیمارى به طور مستقیم با سیگار کشیدن ارتباط دارد و تنها درمان آن ترک مصرف انواع تنباکو است. گاهى وقت ها برگر به صورت فلبیت شروع مى شود. امکان دارد برگر به طور اشتباهى به عنوان فلبیت تشخیص داده شود.

ورزش مخصوصا پیاده روى باعث تخلیه وریدها مى شود. تخلیه وریدها مى تواند از عود بیمارى فلبیت جلوگیرى کند. تنها کارى که شما مى توانید انجام دهید این است که با پیاده روى از جمع شدن خون جلوگیرى کنید.

اگر فلبیت دارید و به هر دلیلى باید در رختخواب بمانید، پاى خود را چندین سانتى متر بالا بیاورید تا جریان خون را در وریدها افزایش دهید.همچنین توصیه مى شود که هر چه مى توانید در رختخواب، ورزش کنید.

بعضى از پزشکان پوشیدن جوراب هاى طبى را براى جلوگیرى از تکرار فلبیت توصیه مى کنند در حالى که هیچ مدرکى دال بر مؤثر بودن این جوراب ها در جلوگیرى از فلبیت وجود ندارد. به نظر مى رسد که این جوراب ها، درد را تسکین مى دهند و احساس بهترى را در بعضى افراد به وجود مى آورند. بهترین توصیه؟ پس اگر احساس بهترى در شما ایجاد مى شود این جوراب ها را بپوشید.

اگر فلبیت درمان نشود، مى تواند با عفونى شدن، مرگ آور باشد. اگر علایم فلبیت، درد، قرمزى، حساسیت، خارش و تورم، همراه با تب بود و این علایم تا یک هفته از بین نرفتند، باید به پزشک خود مراجعه کنید. این علایم مى تواند نشانه ى عفونت باشد. پزشک شما مى تواند با آنتى بیوتیک آن را درمان کند.

یک مسافرت طولانى هوایى، می تواند موجب ترومبوز وریدهاى عمیقى شود علل این موضوع ، فشار کابین، نبود تحرک، مصرف الکل می باشد.

در انتها همیشه به یاد داشته باشید که مسافرت هاى هوایى طولانى و یا زمینى و یا هر بى حرکتى طولانى، مى تواند خطر ابتلا به ترومبوز را افزایش دهد.

با استفاده از جوراب الاستیکی واریس و بلند کردن دوره ‏ای پاها و ورزشهای مناسب و برخی داروها و جراحی می‏توان با توجه به نوع بیماری، به درمان و پیشگیری آن پرداخت.