MOHSEN AZAD

به گزارش باشگاه خبرنگاران؛ سازمان جهاني بهداشت (WHO) ميگرن را در رده يکي از ناتوان‌کننده‌ترين بيماري‌هاي انساني قرار مي‌دهد.

حدود چهار درصد کودکان پيش از بلوغ ميگرن دارند. پس از بلوغ اين ميزان تا 6 درصد در مردان و 18 درصد در ميان زنان افزايش مي يابد و بعد به تدريج تا 40 سالگي شيوع ميگرن کاهش مي‌يابد.

ميزان بالاتر شيوع ميگرن در ميان زنان با نوسانات ميزان هورمون جنسي زنانه يا استروژن ارتباط داده شده است؛ کاهش ميزان استروژن در پيش از قاعدگي ماهانه باعث تحريک بروز "ميگرن قاعدگي" مي‌شود، که نسبت به اشکال ديگر ميگرن شديدتر و طولاني‌مدت‌تر است. اين نوع ميگرن معمولا در بارداري که سطح استروژن بالاست فروکش مي‌کند و با يائسگي و پايان نوسانات هورموني پايان مي‌پذيرد.

در برخي از مبتلايان ميگرن آنقدر شديد است که باعث مي‌شود موقتا کارکرد اين افراد در محل کار يا خانه مختل شود.

ميگرن عارضه‌اي بيشتر از سردرد صرف است. درد ضربان‌دار ميگرن که معمولا در يک طرف سر بروز مي‌کند اغلب با تهوع، استفراغ و حساسيت شديد به نور همراه است و فرد احساس يک ناخوشي عمومي مي‌کند.

برخي افراد پيش از شروع سردرد ميگرني علائمي بينايي، حسي يا حرکتي به مدتي کمتر از يک ساعت تجربه مي‌کنند که به آن "اورا" مي‌گويند. اين علائم شامل ديدن جرقه‌هاي نوراني، بي‌حسي در دست، سرگيجه و ناتواني در سخن گفتن است. به اين نوع ميگرن، ميگرن "کلاسيک" مي‌گويند. شکل شايع‌تر ميگرن - ميگرن عادي- اورا ندارد.

شواهد فزاينده حاکي‌از آن است که تقريبا تمام موارد سردردهايي که به سينوس‌ها نسبت داده مي‌شوند، در واقع سردردهاي ميگرني هستند؛ در نتيجه مصرف داروهاي ضداحتقان(پرخوني مخاط) يا آنتي‌بيوتيک‌ها اين سردردها را تسکين نمي‌بخشد.

خوشبختانه در حال حاضر داروهاي بسياري در دست است که يا از حمله ميگرن جلوگيري مي‌کنند يا باعث فروکش‌کردن سردرد آغاز‌شده مي‌شوند.

بررسي‌ها نشان مي‌دهد که تنها نيمي از مبتلايان به ميگرن "کلاسيک" از منافع داروهاي جديد بهره مي‌برند. اگر تعداد افرادي که سردرد خود را به عارضه سينوس‌هايشان نسبت مي دهند به افراد قبلي اضافه کنيم، تعداد افراد دچار ميگرن که درمان مناسب دريافت نمي‌کنند به دو برابر مي رسد.

مبتلايان به ميگرن ممکن است دچار گرفتگي بيني، تاري ديد، اسهال، دردهاي چنگه‌اي شکم، احساس غيرطبيعي گرما يا سرما، اضطراب، افسردگي، تحريک‌پذيري و ناتواني در تمرکز شوند.اغلب مبتلايان به شکل شديد بيماري بدون درمان نمي‌توانند حتي از عهده انجام ساده‌ترين کارها برآيند و بايد به تختخواب پناه ببرند تا حمله سردرد پايان يابد.

پس از حمله هم مبتلايان اغلب احساس خستگي، تحريک‌پذيري، بيقراري يا افسردگي مي‌کنند، هرچند که برخي‌ها هم احساس سرزندگي و پرانرژي بودن غير معمولي مي‌کنند.

گرچه مدتها اعتقاد براين بود که ميگرن يک سردرد عروقي اوليه است که نتيجه انقباض و بعد گشادشدن عروق‌خوني در سر است، در حال حاضر آن را ناشي از تغييرات عصبي در مغز و آزادي مواد پپتيدي عصبي-التهابي مي‌دانند که به نوبه خود باعث انقباض عروقي مي‌شوند. سردرد اغلب قبل از اينکه رگ‌ها گشاد شوند شروع مي‌شود. اين پپتيد‌هاي التهابي رشته‌هاي عصبي را حساس مي‌کنند و در نتيجه آنها به تحريکات معمول مانند ضربان نبض عروق واکنش نشان مي‌دهند و باعث درد ميگرني مي‌شوند.

مبتلايان به ميگرن مدت‌هاست که به اجتناب از خوردن غذاهايي مانند شکلات و پنير کهنه توصيه مي‌شدند. اما شواهد علمي چنداني در حمايت از اين توصيه‌هاي غذايي وجود ندارد. علل شايع‌تر آغاز حمله ميگرن شامل استرس(مثبت يا منفي)،تغييرات آب و هوايي ، خستگي و اختلالات خواب و نيز مصرف بيش از حد داروهاي مسکن مي شود.

براي اين که عوامل محرک سردرد در شما تعيين شود، تقويمي از وقايع روزنه را نگهداريد و در آن غذاهايي را که مي خوريد يا وقايعي که پيش از شروع سردرد رخ مي‌دهد را ثبت کنيد. اگر زني در سنين بچه‌دار شدن هستيد، مراحل پريود ماهانه‌تان را ثبت کنيد. اگر لازم بود براي تعيين غذاهايي که حمله سردرد شمار را بوجود مي‌آورند، يک رژيم غذايي حذفي را دنبال کنيد، به اين معنا که غذاهاي گوناگون را ناگهان قطع کنيد و سپس يکي يکي آنها را به رژيم غذايي‌تان اضافه کنيد و تاثير آنها را بر سردرد خود بسنجيد.

داروهايي مختلفي براي پيشگيري و درمان ميگرن وجود دارند. در صورت عدم تاثير هر کدام آنها داروي ديگر امتحان مي‌شود. اگر گاهگاه حمله ميگرن داريد، استفاده از يک دارو از گروه تريپتان‌ها در شروع سردرد معمولا سردرد را خاموش مي‌کند يا شدت و مدت آن را کاهش مي دهد.

در موارد حملات مکرر ميگرن بهتر است از داروهاي پيشگيري کننده به همراه داروهاي تسکين‌دهنده مانند استامينوفن، آسپيرين، تريپتان‌ها يا مسکن‌هاي شبه‌افيوني مانند کدئين در صورت بروز حمله استفاده کنيد.

از جمله موثرترين داروهاي پيشگيري ‌کننده داروهاي ضدافسردگي سه حلقه‌اي، مسدودکننده‌هاي گيرنده بتا مانند پروپرانولول و داروهاي ضد صرع مانند گاباپنتين هستند. برخي از افراد از تکنيک‌هاي آرامش عضلاني، بازخورد زيستي، و مديريت استرس سود مي‌برند. بررسي‌ها تاثير مفيد مکمل‌هاي ريبوفلاوين، يک از ويتامين‌هاي گروه B ،(چهارصد ميلي‌گرم در روز) را در کاهش حملات ميگرن نشان داده‌است.

شايد مهمترين چيز در خلاصي‌يافتن از ميگرن مراجعه به پزشک باتجربه در تشخيص و درمان ميگرن است.

بسياري از بيماران راه را عوضي مي‌روند و گاهي با مصرف بيش از حد داروهايي که بدون نسخه قابل تهيه است ميگرن خود را بدتر مي‌کنند. برخي ديگر هم پس از مراجعه به يک پزشک و نتيجه نگرفتن فکر مي کنند که بيماري آنها قابل درمان نيست.