MOHSEN AZAD

اين در حالي است كه در برخي كشورهاي در حال توسعه، نرخ ابتلاي سالانه به اين بيماري، حدود 7.5 درصد است كه بيش از دو برابر نرخ رشد جهاني آن است. يكي از عوارض سرطان پستان، ابتلا به لنف يا ورم لنفاوي است.

طبق اعلام رييس اداره سرطان وزارت بهداشت و درمان، 33 نفر از هر 100 هزار زن در كشورمان مبتلا به سرطان پستان هستند.

اين در حالي است كه درمان اين سرطان مشكلاتي را به دنبال دارد كه شايع‌ترين آن ورم لنفاوي ثانويه است. اين عارضه به دنبال جراحي و راديوتراپي براي درمان سرطان اتفاق مي‌افتد.

دكتر ماندانا ابراهيمي، لنفوتراپيست درباره علل ايجاد لنف به "جام‌جم" مي‌گويد: مطالعات نشان مي‌دهد، حدود 30 درصد افراد مبتلا به سرطان پستان دچار لنف مي‌شوند. لنف، تجمع مايع غني از پروتئين و چربي در بافت‌هاي بدن است كه به دو نوع ورم لنفاوي اوليه و ثانويه تقسيم مي‌شود. لنف اوليه زمينه مادرزادي يا ژنتيك دارد و بيشتر در اندام تحتاني ديده مي‌شود، اما لنف، ادم ثانويه در اثر يك عامل ديگر مثل سرطان يا درمان‌هاي مربوط به آن ايجاد مي‌شود.

دكتر ابراهيمي توضيح مي‌دهد: غدد لنفاوي وظيفه جمع‌آوري ميكروب و سلول‌هاي مهاجم را بر عهده دارد. تخليه نشدن لنف، باعث تجمع مايع لنفاوي شده، در نتيجه محيط كشت مناسب براي ميكروب‌ها فراهم مي‌شود. به اين ترتيب فرد و عضوي كه به لنف مبتلا شده است، در معرض عفونت و خطر قرار مي‌گيرد.

اين لنفوتراپيست با اشاره به اين‌كه اين بيماري معمولا بعد از عمل جراحي اتفاق مي‌افتد، مي‌گويد: در درمان سرطان سينه، صدمات بافتي ناشي از جراحي، شيمي‌درماني و راديوتراپي، انسداد و تخريب مسيرهاي لنفاوي و تغييرات ساختماني، مي‌تواند ورم، در ناحيه ايجاد كند. به بيان ديگر، صدمه به عروق و غدد لنفاوي در مسير عادي لنف اختلال ايجاد كرده و تخليه لنف را با مشكل مواجه مي‌كند.

وي در پاسخ به اين سوال كه وظيفه سيستم لنفاوي در بدن چيست، اضافه مي‌كند: مولكول‌هاي درشت پروتئين و چربي در بدن از طريق خون جابه‌جا نمي‌شود. اين مواد براي حركت در بدن وابسته به سيستمي به نام لنف است. رنگ لنف به خاطر چربي و پروتئين‌ها شفاف و روشن و حتي شيري‌رنگ است. يكي ديگر از وظايف اين مايع مبارزه با ميكروب‌هاست، مثلا در زمان سرماخوردگي به دليل عفونت معمولا غدد لنفاوي ناحيه گردن برجسته مي‌شود. يكي ديگر از وظايف غدد لنفاوي در مبتلايان به سرطان اين است كه سدي در برابر انتشار سرطان در بدن ايجاد كند. غدد لنفاوي با بزرگ و برجسته شدن نشان مي‌دهد كه در حال انجام وظيفه است.

ورزش در پيشگيري و درمان ورم لنفاوي موثر است؛ ورزش باعث مي‌شود كه دامنه حركت مفاصل حفظ شود، در غير اين صورت سفتي مفاصل مي‌تواند سدي در مقابل لنف ايجاد كند. به بيان ديگر، ورزش در حال حاضر به عنوان مؤثرترين درمان لنف شناخته مي‌شود و حركات ورزشي كششي به شرطي كه به آهستگي انجام شود، براي عضو مبتلا مفيد است.

معاون پژوهشي ـ آموزشي پژوهشكده سرطان پستان با اشاره به اين موارد در ادامه توصيه مي‌كند: انجام حركات ورزشي سبك به مدت 30 دقيقه در روز به حدي كه عضو مبتلا را خسته نكند، به مبتلايان به لنف توصيه مي‌شود. همچنين نايستادن در مكان ثابت، پياده‌روي سبك و دوچرخه‌سواري به افراد مبتلا به اين عارضه در ناحيه پا توصيه مي‌شود.

وي با بيان اين‌كه افراد مبتلا به لنف در زمان انجام حركات بهتر است از بانداژ يا آستين‌ كشي استفاده كنند، مي‌گويد: اين افراد بايد از بلند كردن وزنه يا ابزار خودداري كنند، در غير اين صورت احتمال بروز يا تشديد تورم وجود دارد.

دكتر ابراهيمي مي‌گويد: فرد مبتلا با رعايت يك‌سري نكات از ايجاد لنف در بدن جلوگيري مي‌كند. سرطان پستان و درمان آن يعني جراحي و راديوتراپي از عوامل مهمي است كه فرد را در معرض ورم لنفاوي قرار مي‌دهد. اين بيماران به دليل اختلال در تخليه لنف و تغييراتي كه در بدن صورت گرفته، هميشه در معرض خطر ابتلا به ورم لنفاوي قرار دارند.

به گفته اين متخصص، بيماران مبتلا به ورم لنفاوي بايد از پوست مراقبت كنند.

در مورد اين بيماران بريده شدن، سوختگي، وسايل گرم‌كننده، خراشيدگي يا جراحت عضو مبتلا فرد را در معرض خطر و عفونت قرار مي‌دهد.

همچنين سونا، جكوزي، سشوار، طب سوزني و حتي در مواردي خاص فيزيوتراپي سلامت فرد را تهديد مي‌كند.

بيماران مبتلا به لنف هنگام سفر با هواپيما بايد به توصيه‌هاي پزشك عمل كنند؛ اختلاف فشار جو در سفر هوايي موجب ورم لنفاوي مي‌شود. همچنين در صورت گزش توسط حشرات و مشاهده علائم قرمزي يا برجستگي بايد به پزشك مراجعه كرد.